Het probleem: de wereld heeft een nieuwe grondstof nodig
Stel je een plant voor die groeit zonder aarde, zonder zoet water en zonder een druppel bestrijdingsmiddel. Een plant die je kunt eten, maar ook kunt verwerken tot huidcrème, koeienvoer of verpakkingsmateriaal. Die plant bestaat al: het is zeewier. Terwijl de wereld op zoek is naar grondstoffen die minder land, water en broeikasgassen kosten dan vlees of plastic, ligt het antwoord letterlijk voor de kust.
Zeewier biedt enorme kansen in de transitie naar een circulaire en duurzame economie.
Meindert Stolk
Gedeputeerde Economie en Innovatie van de provincie Zuid-Holland
Toch is dat antwoord nog niet zo eenvoudig te oogsten als het klinkt. Zeewier werd van oudsher gekweekt in zee, dicht bij de kust, waar je het simpelweg kon oogsten. Maar diezelfde kustwateren staan tegenwoordig onder druk: vervuiling met zware metalen maakt zeewier van zee minder geschikt voor sommige toepassingen, zeker als het om menselijke voeding gaat. Als jouw bedrijf, gemeente of regio op zoek is naar duurzame grondstoffen voor voeding, verpakking of landbouw, is de kans groot dat het antwoord al wordt getest in een kas of op zee in Zuid-Holland.
De aanpak: van kust tot kas, van teelt tot toepassing
Zuid-Holland pakt zeewier van twee kanten tegelijk aan. Op zee test North Sea Farmers grootschalige teelt tussen de windturbines, waar zeewier ruimte deelt met de energietransitie in plaats van ermee te concurreren. Aan land ligt de sleutel, verrassend genoeg, in de kas. De Zuid-Hollandse glastuinbouw is al decennia een van de meest geavanceerde ter wereld: telers weten precies hoe ze het klimaat in een kas sturen en een gewas optimaal laten groeien. Diezelfde kennis blijkt direct bruikbaar voor zeewier, geteeld in bakken met zout water onder glas, zonder bestrijdingsmiddel, op licht, CO2 en voedingsstoffen. Een afgesloten kasomgeving is bovendien ideaal om gericht te sturen op specifieke, waardevolle stoffen uit de plant, of dat nu eiwitten, vezels, mineralen of bindmiddel voor cosmetica is, iets waar telers op open zee simpelweg niet dezelfde controle over hebben.
Teelt alleen is niet genoeg: van ruw zeewier naar een verkoopbaar product is verwerkingskennis nodig. Die kennis ligt op de Biotech Campus Delft, waar inmiddels meer dan veertienhonderd mensen werken aan het opschalen van duurzame grondstoffen. Teelt en verwerking gaan zo hand in hand: zonder verwerkingskennis blijft zeewier een grondstof, met die kennis wordt het een product. De provincie verbindt deze schakels actief met elkaar, onder meer als gastheer en partner van internationale zeewierevenementen zoals Seagriculture EU en het North Sea Seaweed Festival, waar telers, ontwerpers, onderzoekers en bedrijven elkaar structureel vinden.
Het resultaat: van studentenproject tot supermarktschap
De cijfers zijn veelbelovend: één hectare zeewier in een onverwarmde, onbelichte kas kan al zo’n tweehonderdduizend kilo vers zeewier per jaar opleveren, een techniek die inmiddels bewezen is en die zich direct laat vertalen naar de Zuid-Hollandse glastuinbouw. En de toepassingen liggen dichterbij dan je denkt. Ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking eet inmiddels regelmatig producten met zeewier, van chips tot sauzen. Een bekend voorbeeld is de Dutch Weed Burger, een plantaardige burger met zeewier die begon als studentenproject en nu in de schappen van supermarkten ligt.
Zeewier bewijst zich ook buiten het bord. Een kleine hoeveelheid in het voer van koeien kan de methaanuitstoot van de veehouderij flink verminderen. Als grondstof voor bioplastic breekt het sneller af dan gewoon plastic en kost het minder zoet water dan bioplastics op basis van maïs of suikerriet, met eetbare of composteerbare verpakkingen als concreet resultaat. Wat ooit een buitenbeentje was, kan zo uitgroeien tot serieuze grondstof, zoals eerder gebeurde met hennep: decennialang een nicheproduct voor touw en textiel, inmiddels in gebruik als bouw- en isolatiemateriaal en in kleding en autopanelen.
In eigen woorden
Meindert Stolk, gedeputeerde Economie en Innovatie van de provincie Zuid-Holland, vat samen waarom de provincie hierop inzet: “Zeewier biedt enorme kansen in de transitie naar een circulaire en duurzame economie.”
Waarom je hier niet buiten wilt staan
Er zijn maar weinig regio’s waar een sterke maritieme sector, ‘s werelds meest geavanceerde glastuinbouw en verwerkingskennis op één biotech-campus zo dicht bij elkaar liggen als in Zuid-Holland. Geen losse proeftuin, maar een keten die van teelt op zee of in de kas tot verwerking en eindproduct reikt.
Voor gemeenten en citymarketingorganisaties binnen de Zuid-Holland Alliantie is dit een verhaal dat nog volop in ontwikkeling is, en dat is precies de kans: een sector aan het begin van een schaalsprong, met de teelt-, verwerkings- en marktkennis al binnen handbereik. Voor investeerders en bedrijven die circulaire grondstoffen zoeken geldt: de infrastructuur om van proefkas naar volwaardige productie te groeien, staat hier al.
De vraag is dus niet of zeewier uitgroeit van niche tot norm. Andere onopvallende grondstoffen, zoals hennep, hebben die weg al afgelegd. De vraag is alleen: sta jij aan de voorkant van die ontwikkeling, of moet je er later bij aansluiten?
Reacties