Een nieuw medicijn of vaccin bedenken is één ding. Het daadwerkelijk bij de patiënt krijgen, is een heel ander verhaal. Tussen het eerste idee in een lab en de prik in je arm zitten jaren van onderzoek, klinische testen, goedkeuring en productie op grote schaal. Op de meeste plekken ter wereld zijn die stappen verspreid over verschillende steden, landen of zelfs continenten, met alle vertraging van dien. En vertraging is precies wat je niet wilt hebben als de wereld met een pandemie te maken heeft, of als een patiënt met een zeldzame ziekte niet kan wachten.
Het probleem: een medicijn heeft een lange weg te gaan
Hier in Leiden wordt kennis succesvol vertaald naar toepassingen in de praktijk
Esther Peters
Directeur van Leiden Bio Science Park
Er is maar een handvol plekken ter wereld waar die hele keten, van eerste ontdekking tot fabriek, letterlijk op loopafstand van elkaar ligt. Leiden Bio Science Park is daar één van. Als jouw bedrijf, gemeente of regio nadenkt over gezondheidszorg, medicijnontwikkeling of het aantrekken van internationale life sciences-bedrijven, is de kans groot dat het antwoord al ergens op dit park in Zuid-Holland wordt getest.
De aanpak: één park, de hele keten
Leiden Bio Science Park bestaat sinds 1984 en is uitgegroeid tot het grootste life sciences- en gezondheidscluster van Nederland. Meer dan 400 organisaties, waarvan ruim 130 life sciences-bedrijven, zitten hier naast Leiden University, het LUMC en onderzoeksfaciliteiten zoals het Centre for Human Drug Research en de BioTech Training Facility. Het bijzondere is niet alleen de omvang, maar de volledigheid: op dit ene park vind je de hele keten van medicijnontwikkeling, van drug discovery en preklinisch onderzoek tot klinische testen, registratie, productie en verkoop. Waar bedrijven elders van stad naar stad moeten reizen voor elke volgende stap, kunnen ze hier gewoon de straat oversteken.
Die volledigheid is geen toeval, maar het resultaat van decennia bewuste opbouw door Leiden University, de gemeente Leiden en het LUMC, met actieve steun van de provincie Zuid-Holland. Via de subsidieregeling Campussen Zuid-Holland investeert de provincie structureel in de doorontwikkeling van het park, in onder meer ontmoetingsplekken voor start-ups en talentontwikkeling. Samen met NL Space Campus en Unmanned Valley vormt Leiden Bio Science Park bovendien een van de drie strategische kennisclusters binnen Key Region Leiden, waar onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en overheid volgens hetzelfde multi-helixmodel samenwerken dat ook de Biotech Campus Delft en NL Space Campus sterk maakt.
Het resultaat: van Leidse ontdekking tot wereldwijd vaccin
De bewijzen zijn wereldberoemd, ook al weten weinig mensen waar ze vandaan komen. Begin jaren negentig ontwikkelde het Leidse bedrijf Crucell, samen met Leiden University, twee celtechnologieën (PER.C6 en AdVac) voor de productie van vaccins. Die kennis lag aan de basis van het Janssen-coronavaccin: het enige coronavaccin dat met een enkele prik werkte, grotendeels ontwikkeld door Janssen Vaccines in Leiden en geproduceerd in een nieuwe fabriek die middenin de pandemie in twaalf maanden tijd werd gebouwd en in gebruik genomen, een prestatie die later bekroond werd met internationale ISPE-awards. Dezelfde Crucell-kennisbank vormde ook de basis voor Galapagos, opgericht door Onno van de Stolpe met technologie die Crucell niet langer gebruikte, en inmiddels een beursgenoteerde medicijnontwikkelaar van miljarden euro’s waard.
Dat soort doorbraken gaat door. Zo trok het organ-on-a-chip-bedrijf MIMETAS onlangs een meerderheidsinvestering van het Amerikaanse Bruker Corporation aan, en werd biotechbedrijf Alesta Therapeutics overgenomen door BioMarin Pharmaceutical voor een bedrag dat kan oplopen tot bijna een half miljard dollar. Sinds 2018 kozen 194 van de 900 nieuwe bedrijven die zich op de twintig grootste Nederlandse campussen vestigden voor Leiden, de sterkste groei van alle volwassen campussen van het land. Het park biedt nu werk aan meer dan 25.000 mensen, met een start-upgemeenschap die groeide van 5 naar 66 bedrijven en een spin-offaantal dat opliep van 35 naar 77.
In eigen woorden
Esther Peters, directeur van Leiden Bio Science Park, benoemt wat de kern van die groei is: “Hier in Leiden wordt kennis succesvol vertaald naar toepassingen in de praktijk.” Ze wijst er ook op dat de impact verder reikt dan het park zelf: de economische en maatschappelijke waarde overstijgt de grenzen van Leiden, en zelfs van Nederland.
Waarom je hier niet buiten wilt staan
Er zijn maar weinig plekken waar veertig jaar aan opgebouwde infrastructuur, van laboratorium tot productiefaciliteit, zo compleet is als op Leiden Bio Science Park. Geen los onderzoeksinstituut of geïsoleerde start-up-hub, maar een keten die van eerste idee tot wereldwijd uitgerold vaccin kan reiken, en dat ook al heeft laten zien.
Voor gemeenten en citymarketingorganisaties binnen de Zuid-Holland Alliantie is dit een verhaal met internationale bewijskracht: een park dat het vaccin leverde waarmee miljoenen mensen wereldwijd zijn gevaccineerd, en dat nog altijd de snelst groeiende volwassen campus van Nederland is. Voor investeerders en buitenlandse life sciences-bedrijven geldt simpel: waar de hele ontwikkelketen al op loopafstand ligt, hoef je zelf niets meer op te bouwen.
De vraag is dus niet of de volgende doorbraak in de gezondheidszorg ergens ter wereld wordt bedacht. De vraag is alleen: wordt hij, net als het vaccin dat de pandemie hielp beëindigen, opnieuw hier in Zuid-Holland gemaakt?
Reacties